Ndị ọrụ na ahịa Asaba na Ibusa kwuputara na mgbanwe a ga-eme ka ịzụ ahịa mba ọzọ dị mfe karị

Ndokwa na mmezi e mere n’ahịa ego mpụga (FX reforms) site n’aka Central Bank of Nigeria (CBN) n’okpuru nduzi Olayemi Cardoso emeela ka ụlọ akụ dị iche iche n’ime obodo Nigeria malite iweli oke ego ndị mmadụ nwere ike iji naira debit kaadị ha kwụọ ụgwọ mba ọzọ. Nke a mere ka ohere ịkwụ ụgwọ n’ofe ụwa bụrụ ihe dị mfe maka ndị bi na Delta Steeti na ndị Anioma.

Ka ọ dị ugbu a, ụlọ akụ dịka Guaranty Trust Bank ekweliela ka ndị ahịa ha jiri naira debit kaadị kwụọ ụgwọ ruo $20,000 kwa ọnwa atọ, n’ụzọ gara aga, oke ahụ bụ naanị $1,000 maka ịzụrụ ihe online na POS, ebe ATM bụ $500. Ndị ọzọ dịka United Bank for Africa Plc, FirstBank na Wema Bank Plc amalitela ime ka ọrụ debit kaadị mba ọzọ dị ndụ ọzọ. UBA kpọrọ nkwupụta si: “Nke a bụ akụkụ nke mbọ anyị iji mee ka ọrụ akụ dịrị gị mfe karị.” *(ntụgharị site n’asụsụ Bekee)*

Mgbanwe a bịara mgbe CBN wepụrụ ihe karịrị $7bn ego a rụrụ arụ n’ahịa FX, wee bulie ego mbata mba ọzọ ruo $112bn n’afọ gara aga. Ọtụtụ ụlọ akụ kwuru na ndokwa ọhụrụ a tinyere nnọchi ego site n’aka ndị mmepụta ihe na ndị mbubata ngwaahịa abawanyela ntụkwasị obi ha maka inye ndị ahịa ohere ịkwụ ụgwọ mba ọzọ.

Dịka Cardoso, onye isi CBN, siri kwuo mgbe ọ nọchara ofis na Ọktoba 2023: “Anyị chọrọ ime ka ahịa FX mepere emepe ma gosi ndi investors na Nigeria dị njikere ịnara ego mpụga.” *(ntụgharị site n’asụsụ Bekee)* Mmezi a mejupụtara ikpochapụ nkwado CBN maka mmefu ọchịchị na ime ka ahịa FX gbasaa. Nsonaazụ ya bụ mmeghari azụmahịa mba ụwa, mmụba ego ezoro ezoro (portfolio investment), yana iwuli ntụkwasị obi ụlọ akụ elu.

Ndị Anioma kwuru na mgbanwe a bara uru n’ihi na ọtụtụ ụmụnna ha gara mba ọzọ maka azụmahịa ma ọ bụ ọmụmụ akwụkwọ. “Ọ ga-enyere anyị aka izipu ego ma kwụọ ụgwọ ngwa ngwa karịa tupu,” ka Lolo Ngozi Okolie si Ibusa kwuru. Ndị ọkachamara akụ na ụba kwuru na ọ bụrụ na ọnọdụ a gafeela ogologo oge, ọ ga-emekwa ka ọnụego ahịa dollar kwụsị ịdaba ngwa ngwa.

Ụlọ akụ kwuru na ha ga-anọgide nyochaa ọnọdụ ahịa FX iji hụ ma enwere mkpa ime mgbanwe ọzọ. A tụrụ anya na CBN ga-ekwupụta usoro ọhụụ banyere debit kaadị mgbe ochie ozugbo e nwere mgbanwe ọzọ n’ahịa FX.

Source: https://punchng.com/fx-reforms-boost-global-naira-card-usage/

Ndị ọrụ ụgbọelu na Asaba na Onicha Mmili kwuputara na mgbanwe a nwere ike ime ka ahịa mmanụ dị ọnụ elu n’obodo anyị

Ụlọ ọrụ mmanụ Dangote dị na Lekki, Lagos, nwere ike irite uru n’ahịa mba ụwa nke mmanụ ụgbọelu (Jet A1) n’ihi na Russia kwupụtara na ha ga-agbatị ọgwụgwụ mbupụ mmanụ ụgbọelu ruo ụbọchị iri atọ nke ọnwa Novemba, afọ 2026. Iwu a sitere n’aka gọọmentị Russia bụ iji hụ na mmanụ ụgbọelu zuru ezu n’ime obodo ha, mgbe mwakpo ndị agha Ukraine gara n’ihu ibibi ụlọ mmepụta mmanụ dị iche iche. E kwukwara na Russia emechiela ụzọ mbupụ gasoline kemgbe ọnwa Epreel.

N’agbanyeghị na Russia abụghị nnukwu onye mbupu mmanụ ụgbọelu, mmechi a etinyela nchegbu n’ụwa banyere ịda ọnụ ahịa na inweghachi nnweta mmanụ ụgbọelu, karịsịa ugbu a ka ọchịchọ abawanyela ebe ọtụtụ ụzọ mbupụ nọ n’okpuru nrụgide ndọrọndọrọ ọchịchị. Nsogbu a gbakwunyere nchekasị dị ebe ọzọ dịka Middle East, nke emewo ka mmepụta mmanụ sie ike ma mee ka ọtụtụ mba malite ịkpọtụrụ ndị ọzọ n’ahịa.

Kemgbe ọnwa ole gara aga, mba Europe amalitela ịzụta mmanụ ụgbọelu site n’akụkụ Atlantic Basin, gụnyere West Africa, iji mezue mkpa ha. Ọ bụ n’ọnọdụ a ka ụlọ ọrụ Dangote si malite igosipụta ike ya dịka nnukwu ụlọ mmepụta ọhụrụ na-akpali ahịa mba ụwa.

Dị ka akụkọ ụlọ ọrụ si kwuo, Dangote enyego Europe ihe ruru ijeri otu lita mmanụ ụgbọelu site n’ọnwa Maach ruo Epreel 2026. N’otu oge ahụ, ọ nyere Nigeria ihe karịrị pasent iri itoolu na ise (95%) nke mkpa Jet A1 obodo. N’ọnwa Epreel naanị ya, Dangote zigara mba ọzọ lita nde isii na narị ise (615 million litres) nke mmanụ ụgbọelu dịka akụkụ nke ijeri otu na narị isii na isii (1.66 billion litres) nke ngwaahịa niile o zigara mba ofesi.

Nnaemeka Okafor, onye nyocha akụnụba sitere Asaba kwuru, “Iji ụlọ ọrụ Dangote abawanye mmepụta na mbupụ ga-enyere Nigeria inweta ego mbata ma belata nsogbu enweghị mmanụ ụgbọelu.” *(ntụgharị site n’asụsụ Bekee)* O kwukwara na “anyị chere na mgbanwe a ga-eme ka ndị njem ugbo elu ghara imerụọ ụgwọ karịa.”

Ka ọ dị ugbu a, gọọmenti steeti Delta ekwubeghị okwu banyere ihe mmegharị ahịa a pụtara maka ndi obodo. Ndị otu mgbasa ozi ahịa kwuru na ha ga-enwe nzukọ izu ọzọ iji tụle mmetụta mgbanwe ọhụrụ a nwere ike inwe n’obodo Anioma. Ndị ọkachamara kwuru na ọ bụrụ na ọnọdụ ndọrọndọrọ ọchịchị nọgidere otú ọ dị ugbu a, ụlọ mmepụta Dangote nwere ike ịga n’ihu ịbụ isi iyi Jet A1 maka mpaghara West Africa ruo ọnwa Novemba.

Source: https://punchng.com/dangote-may-benefit-from-russias-jet-fuel-export-ban/

Ndị ahịa na azụmahịa n’Asaba na Ogwashi-Uku kwuputara na ọnụ ahịa mmanụ emeela ka ndụ sie ike, solar ga-enyere aka belata ụgwọ

Ndị ọrụ ike na ndị nduzi mmepe na Naịjiria akpọkuola ka e jiri ngwa ọkụ anwụ dochie jenẹretọ mmanụ, n’ihi na ọnụ ahịa mmanụ petirol na dizel gara n’elu. A kọrọ nke a n’Abuja n’ụbọchị Wenezdee site n’otu okwu ọnụ ndị otu ZE-Gen, GOGLA, na VeraSol nyere, tupu emume mbu a ga-akpọ Nigeria Solar Generator Day.

Dị ka akụkọ ZE-Gen si kọwaa, a chọpụtara na ụlọ ọrụ pere mpe iri anọ na otu nde (41 million) yana ụlọ obibi iri na asaa nde (17 million) nọ n’ala Naịjiria ji jenẹretọ mmanụ ewere nweta ọkụ kwa ụbọchị. Ihe a butere mmefu ego ruru $8bn (ijeri asatọ dollar) kwa afọ iji zụta mmanụ maka jenẹretọ ndị a. Otú o sina dị, akụkọ ahụ gosiri na ngwa ọkụ anwụ nwere ike izute ihe ruru pasentị iri asatọ na ise (85%) nke mkpa ọkụ ndị mmadụ chọrọ, ma mee ka mmefu ego mmanụ daa.

N’okwu ya, Lily Beadle bụ Onye Isi mmemme ZE-Gen kwuru, “Anyị agbarala mbọ iji gosipụta uru ngwa ọkụ anwụ nwere; ugbu a anyị chọrọ ime ka teknụzụ a gbasaa n’ala Naịjiria niile. Ihe dị mkpa ugbu a bụ itinye ego, inye nkwado site n’aka ndị ọgaranya, yana imekọrịta ọnụ iji mee ka ngwaahịa ndị a ruo ọtụtụ mmadụ.” *(ntụgharị site n’asụsụ Bekee)*

Sarah Odumwegu-Ojukwu bụ onye nnọchi anya GOGLA maka Naịjiria kwukwazịrị na: “Ngwa ọkụ anwụ ga-enye ụlọ obibi na azụmahịa azịza dị mfe ma dịkwa ọnụ ala karịa jenẹretọ dizel.” O kwukwara na ọtụtụ ndị obodo Anioma nwere ike uru n’iji teknụzụ ọhụrụ a nweta ọkụ kwụsiri ike ma belata mmefu ha kwa ọnwa.

Akpọkuola gọọmentị steeti Delta, ndị ọchịchị obodo Anioma, yana ọha niile ka ha tinye aka n’inye nkwado, ime ka ngwa ọkụ anwụ dịrị ọnụ ala ma gbasaa ebe niile. Ndị otu mmepe kwuputara na emume Solar Generator Day ga-eme ka ọchịchị tinye uche ha n’ihe gbasara ike dị ọcha. A tụrụ anya na mkparịta ụka ọzọ ga-eme n’ọnwa Julaị iji tụlee ụzọ esi mee ka teknụzụ a ruo ọtụtụ obodo Anioma.

Source: https://punchng.com/stakeholders-push-solar-generators-as-fuel-costs-rise/